Tên khác

Cây chìa vôi còn gọi là bạch liêm, đau xương, bạch phấn đằng.

Tên khoa học

Tên khoa học Cissus modeccoides Planch. [Cumy vitiginea Lour, (non L.) c. triloba Merr., Callicarpa triloba Lour.

Thuộc họ Nho Vitaceae.

Mô tả cây chìa vôi:

Dây chìa vôi là một loại cây nhỏ, mọc leo, dài chừng 2 đến 4 mét, toàn thân nhẵn, có tua cuốn đơn, nhỏ hình sợi. Lá đơn, xè thùy chân vịt, phía cuống hình tim, dài và rộng từ 6 đến 8cm, những lá phía gốc hẩu như nguyên, hình mác, lá phía trên chia 5 đến 7 thùy, dài gần bằng nhau, mép hơi có răng cưa. Hoa màu vàng nhạt, mọc thành chùm đối diện với lá, nhưng ngắn hơn, có cuống (Xem ảnh)

Khu vực phân bố

Dây chìa vôi mọc hoang ở khắp các tỉnh miền Bắc và miền Nam. Cây mọc chủ yếu ở các tỉnh miền núi, trung du nơi ẩm ướt, ven suối. Ngoài Bắc, cây mọc nhiều ở các tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Sơn La, Hòa Bình…. Ngoài ra cây còn mọc ở các bờ dào, bụi dậm và được trồng ở một số tỉnh đồng bằng.

Bộ phận dùng

Toàn cây gồm: Thân, lá và củ đều được sử dụng để làm thuốc.

Cách chế biến và thu hái

Thường người ta đào lấy rễ củ, thái mỏng, phơi hay sấy khô làm thuốc với tên bạch liêm hay củ chìa vôi. Có thể đào quanh năm nhưng tốt nhất vào thu đông.

Lá và dây chìa vôi được thu hái quanh năm, sau đó tiến hành phơi hoặc sao khô làm thuốc.

Thành phần hóa học

Chưa thấy có tài liệu nghiên cứu về thành phần hóa học của cây Chìa vôi.

Tính vị

Cây chìa vôi có vị đắng nhẹ, chua và hơi the song không khó uống, cây có tính mát.

Cây chìa vôi

Công dụng chữa bệnh

Dây chìa vôi chỉ mới thấy dùng trong phạm vi nhân dân, chưa thấy được ghi vào tài liệu cổ. Nhân dân dùng làm thuốc chữa đau nhức xương khớp, phong tê thấp. Sau đây chúng tôi xin liệt kê một số tác dụng quý của cây chìa vôi:

1. Tác dụng tốt cho xương khớp (đặc biệt là những bệnh nhân mắc đau nhức xương khớp, phong tê thấp)
2. Kết hợp với các vị thuốc khác làm thuốc chữa thoát vị đĩa đệm
3. Tác dụng tốt cho những bệnh nhân mắc bệnh thấp khớp

Đối tượng sử dụng

Ngày nay Cây chìa vôi được sử dụng trong các trường hợp sau:

1. Người già mắc thoái hóa xương khớp
2. Người mắc bệnh thoát vị đĩa đệm
3. Người mắc bệnh thấp khớp

Cách dùng, liều dùng

Ngày dùng 10 đến 30g dưới dạng thuốc sắc hay ngâm rượu uống.

1. Dùng chìa vôi làm thuốc chữa thoát vị đĩa đệm như sau:

1. Cây Chìa vôi: 30g
2. Cây cỏ xước, dền gai, tầm gửi, dây đau xương và lá lốt: Mỗi vị 20g.

Cách dùng: Sắc nước uống hàng ngày, thuốc có vị đắng nhẹ và thơm, không có tác dụng phụ, ta có thể uống thay nước hàng ngày. Sử dụng bài thuốc trên liên tục trong 1 tháng là sẽ có hiệu quả.

2. Cách ngâm rượu cây chìa vôi làm thuốc trị đau nhức xương khớp:

• Dây chìa vôi 50g, đương quy 20g, xuyên khung 10g, ngưu tất 40g, cẩu tích 20g
• Ngâm trong 1 lít rượu trắng, ngâm trong thời gian 10 ngày trở lên là dùng được. Ngày dùng 2-3 ly nhỏ.
• Tác dụng của bài rượu chìa vôi: Chữa phong tê thấp, đau nhức xương khớp, rất tốt cho người già bị thoái hóa xương khớp và mắc các bệnh về xương khớp.

Lưu ý khi sử dụng

Tuyệt đối không dùng cây chìa vôi cho phụ nữ mang thai.